Termin zapłaty określony w umowie (transakcji handlowej) musi być zgodny z ustawą

Od dnia 28 kwietnia 2013 r. zmianom uległy zasady dotyczące ustalania terminów zapłaty w transakcjach handlowych. Określono terminy maksymalne, a także dano wierzycielom możliwość dochodzenia wynagrodzenia za ustalenie odpowiednio długiego terminu zapłaty oraz odszkodowania za niedotrzymanie przez dłużnika ustalonego już terminu. Do ustawy wprowadzającej omawiane zmiany Komentarz wydany przez wydawnictwo ODDK z Gdańska przygotował Radosław Dyki, radca prawny z Kancelarii Kwantum w Sopocie.

Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych

Mowa o ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, która ma na celu skuteczne przeciwdziałanie zjawiskom wykorzystywania dominującej pozycji przez podmioty dokonujące zakupów towarów i usług (dłużników) i zastrzegania w umowach z dostawcami długich terminów zapłaty. Służyć temu mają odsetki płacone dostawcy towaru lub usługi (wierzycielowi) nie tylko, gdy dłużnik opóźnia się z zapłatą ponad ustalony termin, lecz także gdy termin zapłaty – choć zgodny z zawartą umową – przekracza pewne przyjęte standardy. Jeżeli już dojdzie do opóźnienia wierzyciel ma prawo domagać się także zwrotu kosztów dochodzenia należności, w tym kwoty tzw. stałej rekompensaty wynoszącej 40 euro i która przysługuje nawet, gdy w rzeczywistości wierzyciel nie poniesie jakichkolwiek wydatków lub szkód. Po raz pierwszy wprowadzono także maksymalne terminy zapłaty, które strony mogą zastrzegać w umowie.

Wskazane zmiany nastąpiły z uwagi na konieczności wdrożenia do polskich przepisów dyrektywy 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych.

Maksymalny termin zapłaty

Ustawodawca wreszcie określił maksymalne terminy w jakich następować mają płatności. Terminy te są jednak różne w zależności od podmiotów będących stronami umowy. Ustawa dotyczy bowiem umów (transakcji handlowych) zawieranych przez przedsiębiorców, a także przez podmioty publiczne (nie dotyczy ona umów z konsumentami).

Generalnie termin zapłaty określony w umowie nie może przekroczyć 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towarów lub wykonanie usług. Ustawa przewiduje – na zasadzie wyjątku – sytuacje, w których strony umowy będą mogły ustalić termin dłuższy, jednak tylko pod warunkiem, że takie przedłużenie nie będzie nieuczciwe wobec dostawcy towaru lub usługi (czyli wierzyciela). Inne zasady przewidziane są w stosunku do dłużników będących podmiotami publicznymi. Dla podmiotów publicznych termin zapłaty określony w umowie jest krótszy niż dla podmiotów prywatnych i nie może przekroczyć 30 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. Także w odniesieniu do podmiotów publicznych ustawa przewiduje – na zasadzie wyjątku – możliwość ustalenia w umowie dłuższego terminu, jednak w żadnym wypadku termin ten nie może przekraczać 60 dni.

Odsetki

Głównym środkiem, który ma sprawić by dłużnicy płacili na czas i to w krótkim terminie są odsetki. Wierzyciel (dostawca towarów lub usług) ma prawo dochodzić odsetek od dłużnika jako swoistej opłaty za odroczenie terminu zapłaty, czyli za udzielenie tzw. kredytu kupieckiego. Chodzi o spowodowanie, aby kredyt kupiecki przestał mieć charakter darmowy i przez to nie stanowił dla przedsiębiorcy zobowiązanego do zapłaty korzystnej formy finansowania działalności. W przypadku umów z terminem zapłaty dłuższym niż 30 dni opłata za kredyt przysługuje wierzycielowi właśnie po upływie 30 dni (a więc od 31 dnia), liczonych do dnia, w którym wykonał swoje świadczenie i doręczył dłużnikowi fakturę lub rachunek. Gdy dłużnik w umówionym terminie nie dokona zapłaty, wierzycielowi przysługują także odsetki, jednak w tym wypadku nie mają już one charakteru opłaty za kredyt lecz są to po prostu odsetki za opóźnienie w płatności. Odsetki te przysługują także gdy w umowie ustalony zostanie – wbrew postanowieniom ustawy – termin dłuższy niż maksymalny (wynoszący najczęściej 60 dni). Od następnego dnia po dopuszczalnym terminie wierzyciel ma prawo domagać się odsetek za opóźnienie.

Minimalna wysokość odsetek za udzielenie kredytu kupieckiego oraz za opóźnienie jest określona w ustawie. W założeniu ustawodawcy (niestety jednak tylko w założeniu) odsetki za opóźnienie mają być wyższe od tych stanowiących opłatę za kredyt. Oba rodzaje odsetek naliczane są automatycznie i wierzyciel nie ma obowiązku dokonywać żadnego specjalnego wezwania z żądaniem ich zapłaty.

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności

Nowością w ustawie z 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych jest możliwość dochodzenia przez wierzyciela od dłużnika tzw. stałej rekompensaty za ponoszone koszty odzyskiwania należności. Pojęcie stałej rekompensaty związane jest z tym, że ustawa wprowadza stałą, zryczałtowaną kwotę rekompensaty wynoszącą równowartość w złotych kwoty 40 euro. Uprawnienie do otrzymania rekompensaty przysługuje wierzycielom od dnia nabycia uprawnienia do domagania się odsetek za opóźnienie (a więc od dnia opóźnienia w zapłacie) i to niezależnie od tego, czy w rzeczywistości ponieśli jakiekolwiek koszty odzyskania swych należności. Korzystne dla wierzycieli jest także to, że w sytuacji, gdy poniosą rzeczywiste koszty odzyskania należności w wysokości przekraczającej wskazaną kwotę 40 euro, to mogą domagać się od dłużnika zapłaty kwoty wyższej odpowiadającej poniesionym wydatkom.

Ponadto

Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych wprowadza także inne regulacje pomagające dostawcom towarów i usług. Uregulowano między innymi procedurę przyjęcia i weryfikacji towaru lub usługi. Okres ten odracza termin zapłaty o czas potrzebny na zbadanie towaru, tak więc w interesie dostawców ustawodawca zdecydował się na określenie maksymalnego czasu weryfikacji, tak aby instytucja ta nie była wykorzystywania przez dłużników do obchodzenia przepisów ustawy. Okres badania towaru lub usługi wynosi maksymalnie 30 dni od ich otrzymania przez dłużnika. Uregulowano również sytuację, gdy umowa przewiduje rozłożenie płatności na raty. Wszelkie uprawnienia (a wiec odsetki oraz koszty odzyskiwania należności) przysługują wierzycielowi na takich samych zasadach jak w odniesieniu do jednorazowej płatności, z tym że uprawnienia te przysługują odrębnie od każdej z części zapłaty. Co więcej, przepisy ustawy zabezpieczają wierzycieli przed narzuceniem im przez kontrahentów niekorzystnych warunków umowy. Wszelkie zapisy w kontrakcie wyłączające lub ograniczające możliwość dochodzenia odsetek lub rekompensaty z tytułu odzyskiwania należności są po prostu nieważne. Wreszcie, przepisy postępowania cywilnego przewidują przyśpieszony i uproszczony sposób dochodzenia należności związanych z opóźnieniami w transakcjach handlowych – tak by procedura odzyskania należności przez wierzyciela była możliwie szybka i skuteczna. Tylko w taki bowiem sposób skutki opóźnień w zapłacie będą działać odstraszająco na dłużnika.

 Więcej informacji na temat regulacji o terminach zapłaty w transakcjach handlowych znajduje się w praktycznym Komentarzu autorstwa Radosława Dyki, radcy prawnego z Kancelarii Kwantum w Sopocie, zawierającym liczne przykłady oraz wzorcowe regulaminy postępowania.

Masz pytania, wątpliwości? Chcesz wykorzystać treść tego artykułu we własnej sprawie?

Zamów poradę prawną na portalu wirtualnyradca.pl!

Możesz też skontaktować się bezpośrednio z Kancelarią Kwantum:

www: www.kancelaria-kwantum.pl

e-mail: biuro@kancelaria-kwantum.pl

tel.\fax: +48 58 760 10 16

 
 
Podziel się tym artykułem:
  • Facebook
  • email
  • Blip
  • Twitter
  • RSS
  • Grono.net
  • Śledzik
  • del.icio.us
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Google Buzz
  • Wykop
  • StumbleUpon
Ten wpis opublikowano w kategoriach: Prawo cywilne, Prawo gospodarcze z tagami: , , , , . Dodaj do zakładek ten link.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>